Author: anagnostopoyloy

Δεν ξέρει να παίζει μόνο του

Το παιδί μέχρι τα δύο του χρόνια δεν ξέρει να παίζει μαζί με τα άλλα παιδιά. Παίζει μόνο του παράλληλα ή με κάποιον ενήλικα που του εξηγεί. Αυτό συμβαίνει ακόμη κι αν απολαμβάνουν πολύ τη συντροφιά των άλλων παιδιών. Ανάμεσα στα δύο και στα τρία έτη, οι κοινωνικές σχέσεις του παιδιού και οι δυνατότητες επικοινωνίας του διευρύνονται. Από κει και πέρα λοιπόν, θα αρχίσει να παίζει με ένα άλλο παιδί. Ένα παιδί που μετά από αυτό το στάδιο ακόμη δεν ξέρει να παίζει μόνο του είναι είτε ένα παιδί που δεν έχει βιώσει τη φάση της αλληλεπίδρασης με έναν ενήλικα ως καθοδηγητή, είτε ένα παιδί που δεν έχει μάθει να μένει μόνο του με τα παιχνίδια του και να εξερευνά. Σε αυτή την περίπτωση το παιδί έχει συνηθίσει να υπάρχει πάντα κάποιος ενήλικας μαζί του και το παραμικρό λεπτό μοναξιάς του προκαλεί άγχος.

Πώς θα του μάθετε να παίζει χωρίς εσάς

Χρειάζεται, κατ’ αρχήν, να εμπιστεύεστε το παιδί σας. Επιτρέψτε του – συμβολικά, εννοείται – να παίξει μόνο του στο δωμάτιό του. Όταν φτάσει στην ηλικία των δύο με τριών ετών, πρέπει να πείσετε τον εαυτό σας ότι δεν κινδυνεύει όταν δεν είστε συνεχώς δίπλα του. Πάψτε να ανησυχείτε και μόνο με τη σκέψη ότι μπορεί να μείνει μόνο του. Δεν είναι υποχρεωτικό ότι θα καταπιεί το παιδί τις πλαστελίνες του. Τέλος, μη αισθάνεστε ενοχές. Δεν είστε κακός γονιός αν το παιδί σας κάποιες στιγμές δεν έχει με τι να ασχοληθεί. Αντιθέτως, είναι πολύ χρήσιμο για το παιδί να μάθει να αντέχει μια σχετική μοναξιά.

Αρχικά, αφήστε το να παίζει δίπλα σας, να σέρνει τα παιχνίδια του παντού. Αν η μοναξιά του δημιουργεί άγχος, αυτό θα το ηρεμήσει. Εξηγήστε του όμως ότι θα παίξει μόνο του, μιας κι εσείς έχετε δουλειά και δεν θα παίξετε μαζί του. Στη συνέχεια, μπορείτε να του πείτε: “Καταλαβαίνω ότι σου αρέσει να είσαι κοντά μου, τώρα όμως μπορείς να πας στο δωμάτιό σου να παίξεις”. Προτρέψτε το να κάθεται στη δική του γωνιά όταν παίζει. Βάλτε κοντά του τα αγαπημένα του παιχνίδια και φροντίστε να μπορεί να πιάσει εύκολα όποιο παιχνίδι θέλει. Αντιδρά και κλαίει; Δεχτείτε να το αφήσετε να κλάψει για λίγη ώρα στο δωμάτιό του. Στο τέλος θα συνηθίσει.

Μελλοντικά: Εάν είναι ανάγκη, μειώστε τον αριθμό των εξωσχολικών δραστηριοτήτων του παιδιού σας – χορό, κιθάρα, ζωγραφική κλπ. Όσο περισσότερο απασχολημένο είναι το παιδί σας, τόσο πιο λίγο θα χρησιμοποιεί τη φαντασία του και θα παίζει δημιουργικά. Δεν είστε κακοί γονείς αν το παιδί σας δεν είναι φορτωμένο με υπουργικό πρόγραμμα. Αντίθετα, εάν το αφήνετε λιγάκι να βαρεθεί, το βοηθάτε να γίνει περισσότερο δημιουργικό.

“Λίγη πίεση δε βλάπτει”: Πρέπει να μάθετε στο παιδί σας να διαβάζει και να μετράει;

Η πίεση που ασκείται στις νεότερες γενιές είναι τέτοια που αναρωτιέστε αν θα έπρεπε, ίσως και ήδη από το νηπιαγωγείο, να μάθει κάποια πράγματα πιο μπροστά από τα υπόλοιπα παιδιά. Το να μάθουν οι γονείς στο παιδί ανάγνωση, γραφή και αριθμητική δε σέβεται τους ρυθμούς του παιδιού. Σε αυτή την περίπτωση οι γονείς παίζουν το ρόλο του σχολείου. Το αποτέλεσμα είναι να μην μπορεί το παιδί να συμπορευτεί με τα άλλα παιδιά στο σχολείο όσον αφορά τις νέες ανακαλύψεις και να μειωθεί η προσοχή και το ενδιαφέρον του. Στην τάξη θα έχει σίγουρα λιγότερη διάθεση να παρακολουθήσει. Από την άλλη, υπάρχει ο κίνδυνος το παιδί να μάθει με μια μέθοδο διαφορετική από αυτή που χρησιμοποιεί η δασκάλα του. Κάτι τέτοιο μόνο να δυσχεράνει μπορεί τη διαδικασία εκμάθησης.

Φυσικά, το παιδί δέχεται πάντα κάποια γενικότερη πίεση. Εννοείται ότι οι γονείς είναι πάντα περήφανοι να έχουν ένα παιδί πιο “προχωρημένο” από τα άλλα. Όμως, είναι πολύ σημαντικό για το παιδί, προτού μάθει το αλφάβητο και τους αριθμούς, να ελέγχει κάποιες άλλες έννοιες απαραίτητες για την ανάπτυξη και την ευτυχία του.

Έτσι, πριν μάθει ανάγνωση, γραφή και αριθμητική, το παιδί καλό είναι:

–να γνωρίζει ποιο είναι, να γνωρίζει καλά τους προγόνους του και ταυτότητά του

–να ελέγχει το σώμα του και να έχει μια καλή κινησιολογική ανάπτυξη. Θα πρέπει να μπορεί να ανεβοκατεβαίνει μια σκάλα, να κάνει ποδήλατο, τσουλήθρα.

–να αναγνωρίζει το δεξί και το αριστερό, στον εαυτό του και στους άλλους.

–να κατέχει τις έννοιες του χρόνου (τη μέρα, τη βδομάδα, το Σαββατοκύριακο).

–να έχει αναφορές στο χώρο, να αναγνωρίζει τη γειτονιά στην οποία μένει, τις περιοχές στις οποίες πηγαίνετε για τις διάφορες δραστηριότητές του, τα μέρη που περνά τις διακοπές του.

–να είναι σε ικανοποιητικό βαθμό αυτόνομο συναισθηματικά, απαλλαγμένο από όλα αυτά που παρακωλύουν την ανεξαρτησία, όπως μπιμπερό, πιπίλες κλπ., και να μπορεί να αποχωρίζεται τους άλλους εύκολα. Μονάχα όταν έχει κατακτήσει όλα αυτά τα στάδια, το παιδί είναι αρκετά ώριμο και σίγουρο για τον εαυτό του, ώστε να αναπτύξει τη διανοητική του περιέργεια και να εξασκήσει τη διάθεσή του για μάθηση.

Βέβαια, τίποτε δεν σας εμποδίζει να του εμφυσήσετε την αγάπη για τα γράμματα και τους αριθμούς. Μπορείτε από νωρίς να κεντρίσετε το ενδιαφέρον του διασκεδάζοντας μαζί του χωρίς καμία πίεση.

Αποφύγετε να προσφέρετε βιβλία υφασμάτινα ή πλαστικά τα οποία δε λερώνονται και δεν καταστρέφονται αλλά και δεν αντιπροσωπεύουν την πραγματικότητα του βιβλίου. Προτιμάτε τα μικρά βιβλία από σκληρό, ανθεκτικό χαρτί. Μη φωνάζετε εάν σκίσει μια εφημερίδα ή ένα φυλλάδιο. Είναι σημαντικό να μάθει να πειραματίζεται με το χαρτί της εφημερίδας. Εμποδίστε το όμως να κάνει το ίδιο πράγμα με τα βιβλία. Πρέπει να καταλάβει ότι δεν τα χρησιμοποιούμε με τον ίδιο τρόπο και πως είναι πιο σημαντικά από ένα απλό έντυπο. Διαβάστε του μια ιστορία κάθε μέρα. Από τα 5 του χρόνια διαβάστε του ιστορίες μόνο με κείμενο. Δείξτε του βιβλία μικρά, μεγάλα, με σύντομες ιστορίες και πιο μεγάλες. Όταν σας ζητά το ίδιο μια ιστορία, ζητήστε του να φέρει μόνο του κάποιο βιβλίο ώστε να αναπτυχθεί  μέσα του μια πιο ενεργητική στάση ως προς την ανάγνωση. Όταν του διαβάζετε, δείξτε του πού βρίσκεται το κείμενο. Μην του δείχνετε όμως λέξη προς λέξη καθώς αυτό είναι μια σχολική προσέγγιση. Στη συνέχεια, εντοπίστε τις εύκολες λέξεις που του αρέσουν πχ. “μαμά”, “μπαμπάς”.

Γύρω στα τρία χρόνια μπορείτε να του μάθετε να αναγνωρίζει το όνομά του. Αργότερα, μπορείτε να το βοηθήσετε να αναγνωρίζει μερικές λέξεις πάνω στα κουτιά που υποδηλώνουν προϊόντα που αγαπάει: γάλα, σοκολάτα κλπ. Όταν το παιδί είναι γύρω στα πέντε, φτιάξτε μαζί ένα αλφάβητο με μικρές κάρτες, σε καθεμιά από αυτές ζωγραφίστε ένα γράμμα και κολλήστε τη φωτογραφία ενός αντικειμένου που αρχίζει από το γράμμα αυτό.

Πριν το παιδί πάει στο δημοτικό, δεν έχει αναπτύξει ακόμη την αντίληψη των εννοιών, οπότε είναι καλό να το αφήσετε να την ανακαλύψει μόνο του. Μπορείτε μέχρι τότε να παίζετε μαθαίνοντάς του πόσοι είστε στην οικογένεια, σε πόσους μήνες έχει γενέθλια, ποια μέρα της βδομάδας είναι η Πέμπτη κλπ. Όταν αρχίσει να επιδεικνύει τις γνώσεις που έχει αποκτήσει, ενθαρρύνετέ το. Αν κάνει λάθη μην το κοροϊδεύετε. Πείτε του: “Στην αρχή ήταν σωστά, μετά όχι”. Για να του διδάξετε  τις βασικές γνώσεις γύρω από την πρόσθεση και την αφαίρεση, βασιστείτε αποκλειστικά σε συγκεκριμένες εμπειρίες: “Υπάρχουν τρία πορτοκάλια πάνω στο τραπέζι, παίρνεις ένα, πόσα μένουν;”.

Αυτό που πρέπει να θυμάστε είναι ότι σε τίποτε δε χρησιμεύει να απαριθμείτε γράμματα και αριθμούς. Κάτι τέτοιο, εκτός από πίεση, δημιουργεί αυτοματισμούς που εμποδίζουν το παιδί να σκέφτεται. Αυτό που θα το ωφελήσει είναι να παίζετε με τα γράμματα και τους αριθμούς. Όπως είναι εξίσου σημαντικό να περνάτε χρόνο μαζί και να παίζετε κι άλλα απλά παιχνίδια.

Μετάβαση με επιτυχία από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό

Μετάβαση του παιδιού από το νηπιαγωγείο στο δημοτικό κι εσείς σκέφτεστε όλα αυτά που πρέπει να αλλάξουν. Πώς μπορείτε να βοηθήσετε το παιδί σας να βιώσει ήρεμα και επιτυχημένα αυτή τη σημαντική μετάβαση;

Το σχολείο είναι πιο αυστηρό και δεν είναι πλέον δυνατό να φτάνει στο σχολείο αργοπορημένο ή να απουσιάζει από τα μαθήματα χωρίς σοβαρό λόγο. Το παιδί σας έχει πια πάνω από ένα δάσκαλο, τη δασκάλα του αλλά και τη δασκάλα της μουσικής, των εικαστικών, της γυμναστικής… Στο τέλος της πρώτης τάξης του δημοτικού πρέπει να ξέρει να διαβάζει, να γράφει, να μετράει, να μπορεί να κάνει πρόσθεση… Ακόμη, το παιδί περνάει πια μικρές εξετάσεις (ανάγνωσης, ορθογραφίας…) και παίρνει έλεγχο προόδου. Έχει μαζί του μια σχολική τσάντα με βιβλία, τετράδια ασκήσεων, κασετίνα… Αυτή η τσάντα είναι μια πρώτη φανερή ένδειξη ότι το παιδί σας μεγάλωσε καθώς είναι το ίδιο υπεύθυνο γι’ αυτήν.

Το παιδί θα πρέπει σιγά σιγά να αυτονομηθεί. Ξεκινώντας την πρώτη δημοτικού θα πρέπει να είναι σε θέση να πηγαίνει μόνο του στην τουαλέτα, να ντύνεται και να γδύνεται, να τρώει μόνο του, να βοηθάει στο στρώσιμο και στο ξεστρώσιμο του τραπεζιού, να πλένεται μόνο του. Να αντιμετωπίζει κάποιες μικρές στιγμές μοναξιάς, να απασχολείται μόνο του για μικρά χρονικά διαστήματα και να μην είναι υποχρεωτικό να ασχολείται και να παίζει πάντα μαζί του ένας ενήλικας. Να είναι σε θέση να παίρνει πρωτοβουλίες ανάλογα με την ηλικία του, να κρεμάει το παλτό του, να ετοιμάζει την τσάντα του, να μην πετάει τα ρούχα του στο πάτωμα, να μπορεί να διαλέγει τα ρούχα της επόμενης μέρας, να είναι υπεύθυνο για τα δικά του πράγματα. Είναι σημαντικό και ευχάριστο να το συνοδέψετε και να το βοηθήσετε σε αυτή τη μετάβαση.

Η πρώτη δημοτικού είναι χρονιά σταθμός, είναι η χρονιά που θα αποτελέσει το μοντέλο για τις επόμενες, και θα πρέπει να είστε έτοιμη να αφιερώσετε λίγο χρόνο. Είναι μια χρονιά που απαιτεί από εσάς συνέπεια, υπομονή και επιμονή. Θα είναι μια επένδυση για αργότερα και για εσάς και για το παιδί σας.

Δεν υπάρχει λόγος να μελετάτε πολλή ώρα μαζί του μέχρι το βράδυ και να κάνετε πιο πολλά από όσα κάνει η δασκάλα στο σχολείο. Η δασκάλα θα σας ζητήσει απλά να βάζετε το παιδί σας να διαβάζει λίγο κάθε απόγευμα και πιθανόν να το βάλετε να απαγγείλει κάποιο ποίημα. Ακολουθήστε τις οδηγίες της και επιλέξτε μια ήρεμη στιγμή να αρχίσετε τη μελέτη, για παράδειγμα μετά το φαγητό.

Αποφύγετε να βάζετε το παιδί να διαβάζει το πρωί προτού φύγει για το σχολείο. Μπορεί να του δημιουργήσετε άγχος για όλη την υπόλοιπη μέρα. Αν έχετε λίγο χρόνο το πρωί, απολαύστε μαζί το πρωινό και κουβεντιάστε για τον περίγυρό του και την καινούρια του ζωή. Μην εκμεταλλεύεστε εκείνη τη στιγμή για να ελέγξετε εάν έχει μελετήσει τα μαθήματά του.

Προσπαθήστε να βρείτε χρόνο για να του διαβάσετε μια ιστορία, να πάτε μία βόλτα ή να παίξετε μαζί. Το παιδί σας μεγαλώνει, οι ανάγκες του αλλάζουν. Εκείνο που έχει τη μεγαλύτερη σημασία για το παιδί είναι να νιώθει ότι το συνοδεύετε στη διαδικασία της εξέλιξής του.

Εάν το βοηθάει κάποιος τρίτος στη μελέτη, καλό είναι να φροντίσετε να το διαβάζετε (εσείς ή ο πατέρας του) ορισμένα βράδια ή/ και τα Σαββατοκύριακα.

Το σημαντικότερο δεν είναι ο χρόνος που αφιερώνετε να είναι πολύς. Εκείνο που χρειάζεται το παιδί είναι να νιώθει το ενδιαφέρον σας για τη σχολική του ζωή. Πρέπει να το ακούτε, να ενημερώνεστε για την πρόοδό του, να εντοπίζετε τις δυσκολίες που τυχόν συναντά στη μετάβαση αυτή, να τις συζητάτε με τη δασκάλα και να ψάχνετε λύσεις. Πάνω απ’ όλα, πρέπει να εκφράζετε στο παιδί σας την περηφάνια σας που το βλέπετε να μεγαλώνει και να μαθαίνει. Αυτό είναι η καλύτερη εγγύηση για την επιτυχία του στη ζωή, όχι μόνο στο σχολείο.

Τέλος, φροντίστε να μην περιστρέφεται η ζωή του μόνο γύρω από τη μελέτη και το σχολείο. Να του διαθέτετε χρόνο για διασκέδαση, για συναντήσεις με τους φίλους του, για ευκαιρίες μάθησης και εξερεύνησης εκτός του σχολικού πλαισίου. Μπορείτε να το εγγράψετε σε κάποια (μία όχι τρεις) εξωσχολική δραστηριότητα που να αφορά κάποιο σπορ ή δημιουργικό εργαστήρι.

Νηπιαγωγείο: Πώς το παιδί μου θα τα καταφέρει

Νηπιαγωγείο. Συμβαίνει σε όλα τα παιδιά του κόσμου. Ωστόσο, εσείς νιώθετε ένα περίεργο συναίσθημα περηφάνιας αναμεμιγμένο με άγχος και φόβο. Πώς μπορείτε σαν γονείς να βοηθήσετε το παιδί σας να κάνει αυτό το μεγάλο άλμα από την ασφάλεια του σπιτιού στο νέο άγνωστο περιβάλλον του νηπιαγωγείου;

Κατ’ αρχήν, χρειάζεται να αποδεχτείτε την ιδέα ότι και για εσάς το ξεκίνημα στο νηπιαγωγείο αποτελεί ένα καινούριο στάδιο. Όσο περισσότερο το συνειδητοποιείτε, τόσο περισσότερο θα “επιτρέπετε” στο παιδί σας να μεγαλώσει, να στηριχθεί στις δυνάμεις του, να προχωρήσει στη ζωή του.

Μάθετε στο παιδί σας να είναι αυτόνομο σε σχέση με τις σωματικές του ανάγκες. Θα πρέπει να γνωρίζει αν έχει μέσα στο τσαντάκι του φαγητό και νερό, πού μπορεί να πιει νερό στο σχολείο του, πού βρίσκονται οι τουαλέτες και πώς να τις χρησιμοποιεί.

Εξηγήστε του τους νέους ρυθμούς της ζωής του. Έτσι, θα ξέρει ότι δεν το πετάτε μόνο του σε έναν άγνωστο κόσμο. Ενημερώστε το για την ώρα του πρωινού ξυπνήματος, την ώρα που πρέπει να βρίσκεται στο σχολείο του, το όνομα της δασκάλας του, πόσα διαλείμματα θα έχει και τι ώρα θα πηγαίνετε να το παίρνετε όταν σχολάσει. Πείτε του ότι θα ανακαλύψει και θα μάθει ένα σωρό ενδιαφέροντα πράγματα και ότι θα αποκτήσει νέους φίλους. Εκμεταλλευτείτε ακόμη την ευκαιρία και μιλήστε του για τη δουλειά σας και τις υπόλοιπες καθημερινές ασχολίες σας όπως και τις αντίστοιχες του συζύγου. Όσο περισσότερο το παιδί αισθανθεί ότι οι ασχολίες σας σας ενδιαφέρουν, τόσο ευκολότερα θα προσαρμοστεί στο νηπιαγωγείο και θα του αρέσουν τα νέα του ενδιαφέροντα.

Αφήστε το παιδί να γνωρίσει μόνο του τα άλλα παιδάκια στο νηπιαγωγείο. Μη μένετε εκεί πολλή ώρα όταν το πηγαίνετε το πρωί. Εάν κλαίει, ξεπεράστε μπροστά του τη δική σας συγκίνηση και επισπεύστε την αναχώρησή σας. Το παιδί σας είναι σε ηλικία που πρέπει να πάει σχολείο. Να είστε τρυφερές αλλά και αποφασιστικές: “Καταλαβαίνω πως ανησυχείς επειδή είναι όλα καινούρια, αλλά αυτό το θέμα το έχουμε κουβεντιάσει. Έχεις μια καλή δασκάλα που θα σου μάθει καινούργια πράγματα και θα κάνεις νέους φίλους. Όταν θα έρθω να σε πάρω, θα μου πεις πώς πέρασες τη μέρα σου εδώ.”

Αποφύγετε να του πείτε “να συμπεριφέρεται σαν μεγάλος” καθώς μπορεί να θυμώσει και να σας απαντήσει ότι “είναι μικρός και δε θέλει να γίνει μεγάλος”, να έχετε δηλαδή το αντίθετο αποτέλεσμα.

Όταν πάτε να το πάρετε στο σχόλασμα, πείτε του πόσο χαρούμενη νιώθετε που το ξαναβλέπετε. Μην το πιέσετε να σας πει πώς πήγε η μέρα του. Αν σας αναφέρει ότι είναι λυπημένο ή δυστυχισμένο, ακούστε το προσεκτικά. Βοηθήστε το να σχετικοποιήσει τη δυσκολία μιλώντας για το δικό σας ξεκίνημα στο σχολείο. Πείτε του (αν χρειαστεί) ότι κι εσείς στην αρχή τα βρήκατε λίγο δύσκολα αλλά μετά όλα έφτιαξαν.

Βρείτε το χρόνο να συζητήσετε με τη δασκάλα και να σας ενημερώσει σχετικά με την προσαρμογή του παιδιού σας. Εάν είναι εφικτό, να πηγαίνει κάπου κάπου και ο πατέρας του να το παίρνει από το σχολείο. Είναι ένας τρόπος να δείξετε στο παιδί ότι κι εκείνος αποδέχεται αυτή την αλλαγή της ζωής του και πως δεν “πετάει” το παιδί του σε έναν άγνωστο κόσμο.

Το βράδυ να βάζετε το παιδί πιο νωρίς για ύπνο. Προετοιμαστείτε για έναν ρυθμό ζωής πιο αυστηρό και συγκρατημένο. Όταν πλέον θα βγαίνετε τα βράδια σε φιλικά ή συγγενικά σπίτια καλό θα ήταν να μην το παίρνετε μαζί σας. Αποφύγετε να πέσετε στη συνηθισμένη παγίδα όταν ξεκινά το νηπιαγωγείο: το παιδί νιώθει τόσο εξαντλημένο, που παλεύει με την κούρασή του, αρνείται να πέσει στο κρεβάτι του και τελικά δεν μπορεί να κοιμηθεί. Μην υποχωρείτε. Ακόμη, μπορείτε να σηκώνεστε λίγο νωρίτερα το πρωί για να αναπληρώνετε το χρόνο που δεν περάσατε το βράδυ με το παιδί. Είναι προτιμότερο να περνάτε περισσότερο χρόνο και να τρώτε ένα καλό πρωινό όλοι μαζί, παρά να ξενυχτάτε το βράδυ.

Σχολική ετοιμότητα: Πότε ένα παιδί είναι έτοιμο να φοιτήσει στην Α’ Δημοτικού

Η σχολική ετοιμότητα αφορά στο να διαπιστωθεί εάν το παιδί που βρίσκεται στην ηλικία των έξι ετών έχει κατακτήσει τις δεξιότητες που είναι απαραίτητες για την ένταξή του στη σχολική ζωή και όχι μόνο. Οι δεξιότητες αυτές αφορούν ένα ευρύ φάσμα.

Στον όρο σχολική ετοιμότητα περιλαμβάνεται το απαραίτητο επίπεδο ωριμότητας του παιδιού κατά τη στιγμή της έναρξης της φοίτησής του στην πρώτη τάξη του δημοτικού. Το επίπεδο αυτό ωριμότητας αφορά την ετοιμότητα του παιδιού στον σωματικό, γνωστικό, κινητικό, κοινωνικό και συναισθηματικό τομέα. Έχει πολύ μεγάλη σημασία μιας και αξιολογείται η ετοιμότητα του παιδιού να διδαχθεί με οργανωμένο και συστηματικό τρόπο τα γνωστικά αντικείμενα του δημοτικού σχολείου αλλά και να ενταχθεί κοινωνικά στη σχολική κοινότητα.

Κατά τη διάρκεια της αξιολόγησης της σχολικής ετοιμότητας πραγματοποιείται έλεγχος της πλευρίωσης, της αδρής και της λεπτής κινητικότητας, των επικοινωνιακών δεξιοτήτων, της κατάκτησης των γραφοκινητικών δεξιοτήτων και των προμαθηματικών εννοιών. Για παράδειγμα, ελέγχεται πώς πιάνει το μολύβι, εάν γνωρίζει χρώματα και σχήματα, αν μπορεί να χρησιμοποιήσει το ψαλίδι, αν μπορεί να αφηγηθεί μια ιστορία και να ζωγραφίσει μέσα σε πλαίσιο.

Η νηπιαγωγός μπορεί να ενημερώσει τους γονείς, έτσι ώστε να έχουν τη συνολική εικόνα του επιπέδου σχολικής ετοιμότητας και των τυχόν αναγκών του παιδιού (εκπαιδευτικών και μη). Στη συνέχεια, οι γονείς μπορούν να απευθυνθούν για τον έλεγχο της σχολικής ετοιμότητας στα ΚΕΔΑΣΥ, σε Ιατροπαιδαγωγικά Κέντρα, σε Κέντρα Ψυχικής Υγείας, σε Ψυχοπαιδαγωγικές Μονάδες και βέβαια, ιδιωτικά σε εξειδικευμένους ιδιώτες – ειδικούς θεραπευτές.

Η νηπιαγωγός είναι απαραίτητο για την είσοδο στο Δημοτικό να αξιολογήσει εάν το νήπιο διαθέτει τις απαραίτητες κινητικές δεξιότητες, αν μπορεί να κατανοήσει και να χειριστεί το γλωσσικό σύστημα ώστε να επικοινωνεί και να αυτοεξυπηρετείται, εάν κατανοεί τις κοινωνικές συμβάσεις και αν έχει αλληλεπίδραση με τους άλλους γύρω του, συνομήλικους και ενήλικες. Εάν το παιδί δείχνει να υστερεί αναπτυξιακά στους περισσότερους από τους παραπάνω τομείς τότε η αξιολόγηση της σχολικής του ετοιμότητας κρίνεται απαραίτητη.

Εάν το αποτέλεσμα της αξιολόγησης δείξει ότι το παιδί δεν έχει την ωριμότητα και την ετοιμότητα να φοιτήσει στην Α’ Δημοτικού, τότε χρειάζεται να πραγματοποιηθεί στοχευμένη παρέμβαση από ειδικό. Μέσα από την παρέμβαση θα μπορέσει το παιδί να βοηθηθεί ώστε να κατακτήσει τις απαραίτητες δεξιότητες και θα υποστηριχθεί το ίδιο και η οικογένειά του. Η μορφή και η συχνότητα μιας τέτοιας παρέμβασης εξαρτάται από τις δυσκολίες που αντιμετωπίζει το κάθε παιδί.

Σε κάποιες περιπτώσεις, εάν εντοπιστεί έντονη αναπτυξιακή ανωριμότητα ή κάποια ειδική εκπαιδευτική ανάγκη, ίσως να προταθεί επαναφοίτηση του παιδιού στο νηπιαγωγείο. Βέβαια, η επαναφοίτηση δεν κρίνεται απαραίτητη όταν το παιδί υποστηρίζεται από ένα μαθησιακό πλαίσιο το οποίο λαμβάνει υπόψη τις εμπειρίες, τις ανάγκες και το επίπεδο ανάπτυξης και ωριμότητάς του. Η επαναφοίτηση χωρίς υποστηρικτικό πλαίσιο είναι δυνατό να εγκλωβίσει το παιδί σε επανάληψη γνωστικών δραστηριοτήτων, να έχει αρνητικές επιπτώσεις στον ψυχικό του κόσμο και να το οδηγήσει σε απόσυρση από τη διαδικασία μάθησης.

Εάν το παιδί βρεθεί στην Α’ Δημοτικού ανέτοιμο να φοιτήσει, είναι πολύ πιθανό να βιώσει έντονο ψυχολογικό στρες. Αισθάνεται ότι δεν ανταποκρίνεται στις σχολικές υποχρεώσεις του αλλά και στις προσδοκίες των γονιών του. Σαν αποτέλεσμα μπορεί να υπάρξει σχολική άρνηση και φοβία, δηλαδή φόβος του παιδιού να πάει στο σχολείο και έντονη δυσαρέσκεια να αποχωριστεί τους γονείς του και το οικείο του περιβάλλον.

Ας βοηθήσουμε λοιπόν το παιδί μας να έχει μια όσο το δυνατό πιο ευχάριστη και ομαλή ένταξη στη σχολική του ζωή!

Εάν επιθυμείτε να αξιολογηθεί η σχολική ετοιμότητα του παιδιού σας, μπορείτε να επικοινωνήσετε στα παρακάτω στοιχεία:

τηλέφωνο: 69 07 13 85 01

mail: info@anagnostopoyloy.gr

ή να στείλετε μήνυμα στη σελίδα μας στο Facebook.

Ενσυνειδητότητα: πού έχουμε το μυαλό μας;

Ενσυνειδητότητα είναι ο όρος που χρησιμοποιείται στα ελληνικά για να μεταφραστεί η λέξη mindfulness. Πρόκειται για μια έννοια συνυφασμένη με ανατολικές φιλοσοφίες, όπως ο βουδισμός, και τεχνικές σαν το διαλογισμό. Η ενσυνειδητότητα αφορά στην αναγνώριση ότι συχνά κάνουμε πράγματα όχι συνειδητά αλλά μηχανικά καθώς και στην ιδιαίτερη σημασία που έχει το να βιώνει κανείς όσο πιο συνειδητά γίνεται το καθετί, σκέψη, συναίσθημα ή εμπειρία. Ενσυνειδητότητα σημαίνει αυτοσυγκέντρωση, συγκέντρωση της προσοχής μας σε κάτι, περισυλλογή του νου. Σημαίνει να μπορεί κανείς να συγκεντρώνεται σε οτιδήποτε βιώνει στο παρόν και να το πράττει συνειδητά.

Η ενσυνειδητότητα κίνησε το ενδιαφέρον της επιστημονικής κοινότητας κατά τη δεκαετία του 1970, όπου στην εφαρμογή της στηρίχθηκε ένα πρόγραμμα αντιμετώπισης του άγχους για ασθενείς με χρόνια νοσήματα. Στην πορεία, πολλές επιστημονικές έρευνες μελέτησαν και συνεχίζουν να μελετούν την ενσυνειδητότητα απαλλαγμένη από το θρησκευτικό πρόσημο, ως μια γνωστική διαδικασία και ψυχική κατάσταση.

Τα τελευταία χρόνια το επιστημονικό ενδιαφέρον για την ενσυνειδητότητα γίνεται όλο και μεγαλύτερο. Έχουν κατασκευαστεί αρκετές κλίμακες αυτό-αναφοράς και έχει γίνει πλήθος μελετών όσον αφορά την αποτελεσματικότητα της εφαρμογής της για την καταπολέμηση του άγχους, της κατάθλιψης, των διατροφικών διαταραχών, τη διαχείριση του πόνου και τις εξαρτήσεις.

Θα είχε ενδιαφέρον, λοιπόν, να αναρωτηθούμε πού είναι το μυαλό μας στην καθημερινότητά μας. Εάν, για παράδειγμα, βιώνουμε στην ολότητά της την εμπειρία της κατανάλωσης τροφής ή τρώμε βιαστικά και μηχανικά. Εάν μπορούμε να περιγράψουμε τα συναισθήματα που νιώθουμε ή αισθανόμαστε συναισθηματικά αποπροσανατολισμένοι. Εάν μπορούμε να κατανοήσουμε και να εναρμονιστούμε με τις σωματικές μας ανάγκες ή τις παραμελούμε και ζορίζουμε το σώμα μας. Εάν μπορούμε να συγκεντρωθούμε σε απλά πράγματα, όπως η αναπνοή μας, ή αισθανόμαστε να μας κατακλύζουν σκέψεις και καθημερινές έγνοιες.

Πώς μπορούμε να ενσωματώσουμε την ενσυνειδητότητα στην καθημερινή μας ζωή

–Μπορούμε να ξεκινήσουμε με την αναπνοή και να προσπαθήσουμε να συγκεντρωθούμε σ’ αυτή. Παρατηρούμε το νου μας, περιπλανιέται και επανέρχεται κατά τη διάρκεια της άσκησης; Ας επενδύσουμε 5-10 λεπτά την ημέρα προσέχοντας την αναπνοή μας. Μπορούμε να το κάνουμε καθιστού σε μια άνετη θέση ή ακόμη και ξαπλωμένοι.

-Μπορούμε να συγκεντρωθούμε σε οτιδήποτε κάνουμε στην καθημερινότητά μας, όπως πχ. όταν ξυπνάμε, ψωνίζουμε, πλένουμε τα πιάτα. Μπορούμε να επιλέγουμε μια διαφορετική συνήθεια κάθε εβδομάδα και να προσπαθούμε να είμαστε πολύ συγκεντρωμένοι κάθε φορά που την κάνουμε, βιώνοντάς την όσο περισσότερο γίνεται.

-Εφόσον ξεκινήσουμε να ασκούμαστε στην ενσυνειδητότητα, μπορούμε να παρακολουθήσουμε σεμινάρια, να διαβάσουμε βιβλία ή να δούμε σχετικά βίντεο ώστε να μάθουμε ακόμη περισσότερα γι’ αυτήν και να βρούμε τους τρόπους που ταιριάζουν για να την ενσωματώσουμε στον τρόπο ζωής μας.

Η καθημερινή άσκηση στην ενσυνειδητότητα έχει οφέλη στη σωματική και την ψυχική μας υγεία. Κι όπως ισχύει για κάθε υγιεινή συνήθεια, δύσκολη είναι μόνο η αρχή.

Γεύματα: η σημασία τους για την ανάπτυξη των παιδιών

Τα γεύματα αποτελούν έναν από τους ακρογωνιαίους λίθους του καθημερινού προγράμματος μιας οικογένειας. Όταν έχετε μικρά παιδιά, είναι πολύ σημαντικό να είστε σταθεροί σε αυτό το θέμα και να τα βάζετε να τρώνε σχεδόν τις ίδιες ώρες κάθε μέρα. Είναι, επίσης, σημαντικό αυτές οι ώρες να έχουν αρκετά μεγάλο χρονικό διάστημα μεταξύ τους, έτσι ώστε τα παιδιά σας να έχουν όρεξη για φαγητό. Ακόμη, έχει σημασία να μην απέχουν μεταξύ τους και τόσο πολύ ώστε πριν από κάθε γεύμα να εκδηλώνονται από κακές συμπεριφορές και οξυθυμία που πυροδοτούνται από την πείνα και την υπογλυκαιμία.

Τα γεύματα όμως δεν αφορούν μόνο τη σωστή ποσότητα και το είδος του φαγητού που θα προσφέρετε στα παιδιά σας τη σωστή ώρα. Η ώρα του γεύματος είναι η στιγμή που οι οικογένειες πρέπει να συγκεντρώνονται, να ανταλλάσσουν τα νέα τους, να συζητούν γι’ αυτά που έκαναν κατά τη διάρκεια της ημέρας και να απολαμβάνουν την παρέα ο ένας του άλλου.

Μήπως τα γεύματα είναι ευκαιρία για μάχη;

Σε πολλές οικογένειες όμως τα γεύματα δεν έχουν αυτή τη μορφή. Αντίθετα, είναι κάτι σαν συνεχείς μάχες – μάχη με τα παιδιά για να φάνε, μάχη για να συμπεριφερθούν σωστά, μάχη ακόμα και για να καθίσουν στο τραπέζι. Όταν έχει κανείς να αντιμετωπίσει τέτοιου είδους προβλήματα, τα γεύματα δεν αποτελούν μια χαλαρωτική διαδικασία, αλλά «εμπόλεμη ζώνη».

Σνακ και σωστή διατροφή

Είναι εκπληκτικό το είδος της διατροφής που αρκετοί γονείς προσφέρουν στα παιδιά τους και περιμένουν από αυτά να αναπτυχθούν. Γρήγορο φαγητό, κατεψυγμένα γεύματα, αναψυκτικά με υψηλές ποσότητες ζάχαρης, αλατιού και καφεΐνης. Σνακ, σνακ και πάλι σνακ. Σε μερικές οικογένειες τα παιδιά τσιμπολογούν όλη την ημέρα. Κάποιοι γονείς δικαιολογούνται λέγοντας ότι τα παιδιά τους θέλουν να τρώνε μόνο τέτοιες τροφές. Κανένα παιδί, όμως, δε γεννήθηκε λαχταρώντας μια φτωχή διατροφή υψηλή σε αλάτι, λιπαρά και ζάχαρη. Εάν του προσφέρετε μόνον αυτά, το παιδί σας θα μάθει να προτιμά αυτού του είδους τις τροφές.

Δεν είναι λίγες οι φορές που γονείς λένε: «Δεν ξέρω γιατί τρώνε τόσο πολύ τα ‘σκουπιδοφαγητά’!». Ορίστε; Ποιος τα ψωνίζει; Ποιος βάζει τα τρόφιμα μέσα στα ντουλάπια και στο ψυγείο; Μερικοί γονείς «κλείνουν» το στόμα των παιδιών τους προσφέροντάς τους αυτού του είδους τις τροφές, δημιουργώντας έτσι έναν μη υγιή σύνδεσμο ανάμεσα στην τροφή και το συναίσθημα. Ήδη σημειώνονται μεγάλα ποσοστά παιδικής παχυσαρκίας, διαβήτη και διατροφικών διαταραχών. Γι’ αυτό, οι γονείς πρέπει να έχουν επίγνωση των τροφών που προσφέρουν στα παιδιά τους.

Κάθε παιδί χρειάζεται μια υγιεινή, θρεπτική διατροφή από την αρχή της ζωής του, καθώς το φαγητό παρέχει τα καύσιμα για τη σωματική και πνευματική δραστηριότητα. Η σωστή διατροφή επιδρά επίσης στην αυτοσυγκέντρωση και τη συμπεριφορά του παιδιού, οπότε είναι καλύτερα εξοπλισμένο νοητικά για να μπορεί να μαθαίνει. Καθημερινά γνωρίζουμε όλο και περισσότερα πράγματα σχετικά με την επίδραση ορισμένων τροφών στη λειτουργία του σώματός μας, από τις τροφές που ενισχύουν το ανοσοποιητικό μας σύστημα έως εκείνες που βελτιώνουν τη μνήμη και την αυτοσυγκέντρωσή μας.

Φαγητό και συναίσθημα

Ένας από τους λόγους για τους οποίους όταν πλησιάζει η ώρα για τα γεύματα προκαλείται τόσο άγχος στις περισσότερες οικογένειες είναι επειδή το τάισμα των παιδιών αποτελεί ένα συναισθηματικό ζήτημα για τους γονείς μιας και ανησυχούν ότι αν τα παιδιά τους δε φάνε θα εξασθενήσουν.

Στη συνέχεια, όταν τα παιδιά αντιληφθούν την ανησυχία των γονιών τους, το φαγητό αρχίζει να γίνεται ζήτημα ελέγχου και ένα είδους συναισθηματικού εκβιασμού. Πριν το καταλάβετε, θα τρέχετε σαν τρελοί να ετοιμάσετε τρία διαφορετικά γεύματα για τα τρία σας παιδιά, τα περισσότερα από τα οποία ξέρετε ότι θα καταλήξουν στα σκουπίδια. Σε άλλες οικογένειες, τα προβλήματα με το φαγητό οφείλονται στο ότι οι γονείς δεν προσφέρουν από νωρίς στα παιδιά τους ποικιλία φαγητών.

Από τους γονείς εξαρτάται να δώσουν στα παιδιά τους καλά παραδείγματα, ώστε να μάθουν ποια είναι τα υγιή διατροφικά πρότυπα. Επίσης, από τους γονείς εξαρτάται να θέσουν κανόνες και όρια έτσι ώστε τα οικογενειακά γεύματα να αποτελούν ένα απολαυστικό κομμάτι της ημέρας.

Το θρεπτικό φαγητό αποτελεί μόνον ένα κομμάτι του υγιεινού τρόπου ζωής. Τα παιδιά πρέπει να τρώνε καλό φαγητό σε σωστές ποσότητες αλλά και να έχουν άφθονη σωματική δραστηριότητα στο εξωτερικό περιβάλλον για να καίνε την περίσσεια ενέργεια. Τέλος, χρειάζονται τον απαραίτητο χρόνο ύπνου κάθε νύχτα, έτσι ώστε να είναι ξεκούραστα την επόμενη μέρα. Διατροφή, δραστηριότητα, ύπνος, πνευματική διέγερση: τα πράγματα είναι απλά. Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία που όλοι χρειαζόμαστε για να λειτουργήσουμε όσο το δυνατόν καλύτερα.