Έπαινος: πώς συμβάλλει στη διαπαιδαγώγηση του παιδιού
Ο έπαινος της καλής συμπεριφοράς των παιδιών σας αποτελεί την πιο αποτελεσματική επιβράβευση που μπορείτε να τους προσφέρετε. Η γλώσσα της αποδοχής είναι ο τόνος που πρέπει να χρησιμοποιείτε για να δείξετε στα παιδιά σας ότι είστε ικανοποιημένοι από τη συμπεριφορά τους. Η γλώσσα της αποδοχής έχει ψηλό τόνο και φανερώνει ενθουσιασμό.
Πολλοί άνθρωποι ανεβαίνουν ενστικτωδώς μια κλίμακα όταν μιλούν σε μωρά ή μικρά παιδιά. Αυτόν τον τόνο πρέπει να χρησιμοποιείτε όταν επαινείτε το παιδί σας. Μπορείτε επίσης να χρησιμοποιήστε το άγγιγμα για να δείξετε την αποδοχή και την επιβεβαίωση – ένα ελαφρύ άγγιγμα στην πλάτη, μια αγκαλιά, ένα φιλί και ένα σφίξιμο του ώμου. Χαμογελάστε! Η γλώσσα του σώματος είναι πολύ σημαντική. Να θυμάστε όμως ότι πρέπει να προσαρμόσετε την αντίδρασή σας ανάλογα με την ηλικία του παιδιού σας – ένα εννιάχρονο παιδί θα νομίσει ότι προσπαθείτε να του φερθείτε συγκαταβατικά εάν το επαινέσετε με τον ίδιο τρόπο που θα επαινούσατε ένα νήπιο. Πείτε του: «Μπράβο!» με ζεστή φωνή και χτυπήστε το ελαφρά στην πλάτη.
Τι μπορεί να ειπωθεί σαν έπαινος
«Σε ευχαριστώ πολύ που με βοηθάς να στρώσω το τραπέζι!» «Είσαι πολύ καλό παιδί! Περιμένεις με υπομονή να ντύσω την αδελφή σου. Τώρα, θα έχουμε ακόμα περισσότερο χρόνο στη βόλτα μας στην παιδική χαρά!» «Συμπεριφέρθηκες πολύ καλά στο σπίτι της γιαγιάς κι έλεγες πάντα ‘παρακαλώ’ κι ‘ευχαριστώ’ Μπράβο σου! Με κάνεις πολύ περήφανη!»
Όταν προειδοποιείτε τα παιδιά σας, πρέπει πάντα να τους λέτε γιατί το κάνετε και ποια ήταν η κακή συμπεριφορά που εντοπίσατε. Το ίδιο πρέπει να κάνετε και όταν τα επαινείτε. Όταν τα παιδιά σας συμπεριφέρονται σωστά, τονίστε την καλή συμπεριφορά. Πείτε, για παράδειγμα, στην κόρη σας ότι τα πήγε πολύ καλά και πώς σας έκανε να νιώσετε. Εάν δεν τους γνωστοποιήσετε την καλή συμπεριφορά, πώς θα ξέρουν για ποιο λόγο τα επαινείτε;
Η καλή συμπεριφορά περνά συχνά απαρατήρητη από τους γονείς και υπάρχουν αρκετοί λόγοι γι’ αυτό. Ο ένας είναι ότι η καλή συμπεριφορά, ειδικά στα μικρά παιδιά και τα νήπια, θεωρείται απλώς απουσία κακής συμπεριφοράς. Το μικρό παιδί σας έκανε αρκετά εύκολο το πρωινό σας, το ντύσατε χωρίς προσπάθεια, έφαγε το πρωινό του χωρίς να ρίξει το φαγητό του στο πάτωμα και έπαιξε όμορφα για δεκαπέντε λεπτά ενώ εσείς βάζατε πλυντήριο. Καθένα από αυτά τα μικρά επιτεύγματα αξίζει την προσοχή και την αποδοχή σας. Εάν δεν υπάρχει έπαινος σαν ανταμοιβή της καλής συμπεριφοράς, το παιδί σας θα πιστέψει ότι δεν την παρατηρήσατε και δεν θα έχει το κίνητρο να την επαναλάβει.
Πότε πρέπει να θυμάστε περισσότερο τον έπαινο
Συχνά, οι γονείς περιμένουν από τα παιδιά τους να συμπεριφέρονται με ένα συγκεκριμένο τρόπο, παρόλο που ποτέ δεν τους έχουν διδάξει αυτά που πρέπει να κάνουν. Μερικοί γονείς δεν παρατηρούν ποτέ τα παιδιά τους όταν συμπεριφέρονται καλά, επειδή προσπαθούν να εκμεταλλευτούν την ηρεμία και την ησυχία του σπιτιού και να συνεχίσουν τις δουλειές τους. Κάποιοι άλλοι μπορεί να αισθάνονται ότι η μέρα κυλά πιο ήρεμα από ό, τι συνήθως, αλλά δεν κρίνουν σκόπιμο να σχολιάσουν δυνατά ή να αναγνωρίσουν το γεγονός ότι τα παιδιά τους έκαναν προσπάθεια.
Πολλές φορές οι γονείς πέφτουν στην παγίδα να «επιβραβεύουν» τα παιδιά τους με την προσοχή τους μόνο όταν αυτά συμπεριφέρονται άσχημα. Αυτή η συνήθεια όμως είναι δύσκολο να αλλάξει. Τα παιδιά χρειάζονται την προσοχή των γονιών τους, και εάν δεν την έχουν όταν συμπεριφέρονται καλά, θα σας το υπενθυμίσουν με όλους τους τρόπους.
Επίσης, είναι δύσκολο να αντιληφθείτε την καλή συμπεριφορά ενός παιδιού όταν το άλλο παιδί σας συμπεριφέρεται άσχημα. Φυσικά πρέπει να αντιμετωπίσετε την κακή συμπεριφορά, αλλά δεν πρέπει να ξεχνάτε να επαινείτε το παιδί που συμπεριφέρεται καλά – μην τα βάζετε και τα δύο στην ίδια μοίρα.
Όπως η προειδοποίηση, έτσι και ο έπαινος και η αποδοχή πρέπει να προσφέρονται άμεσα στα μικρά παιδιά. Μην καθυστερείτε να τα επαινέσετε – η άμεση αντίδραση θα τα βοηθήσει να συνδέσουν την καλή συμπεριφορά με τη θετική προσοχή. Στα μεγαλύτερα παιδιά μπορείτε να δείχνετε την αποδοχή σας ανά διαστήματα καθ’ όλη τη διάρκεια της ημέρας και είναι πάντα καλό να τους υπενθυμίζετε στο τέλος τα καλύτερα σημεία της ημέρας. Όταν βάζετε τα παιδιά σας στο κρεβάτι, υπενθυμίστε τους τι καλό έκαναν και πώς σας έκαναν να αισθανθείτε. Έτσι, θα έχετε μια θετική κατάληξη της ημέρας.
Μάθετε Περισσότερα
Θετική ενίσχυση του παιδιού: Ένα απαραίτητο εργαλείο για γονείς
Η θετική ενίσχυση του παιδιού μέσω του επαίνου, των επιβραβεύσεων και των κοινών δραστηριοτήτων αποτελούν το δεύτερο μέρος της εξίσωσης της πειθαρχίας. Πολύ συχνά οι γονείς επικεντρώνονται στην αντιμετώπιση των προβληματικών πτυχών ή των συγκεκριμένων ειδών κακής συμπεριφοράς και ξεχνούν ότι ο ρόλος του γονιού περιλαμβάνει πολλές ακόμα υποχρεώσεις. Η πειθαρχία είναι το κλειδί στην ανατροφή των παιδιών, το ίδιο ισχύει όμως και για τη θετική προσέγγιση, ώστε να τα ενθαρρύνετε να πετύχουν τους στόχους που έχουν θέσει στη ζωή τους.
Μέσω της θετικής αντιμετώπισης, κατευθύνετε τα παιδιά σας προς την επιθυμητή συμπεριφορά. Συγχρόνως, ενισχύετε τις σχέσεις μέσα στην οικογενειακή μονάδα και μεταξύ των παιδιών, δένοντας περισσότερο τα μέλη μεταξύ τους. Η θετική προσέγγιση είναι εξίσου σημαντική με την πειθαρχία όταν τα παιδιά σας παραβαίνουν έναν κανόνα ή ξεπερνούν τα όρια.
Πολλές οικογένειες αντιμετωπίζουν πολλά μέτωπα. Η συμπεριφορά των παιδιών τους έχει χειροτερέψει τόσο πολύ ώστε κάθε μέρα, από τις πρώτες πρωινές ώρες έως αργά τη νύχτα, αποτελεί μια διαρκή μάχη. Όταν τα πράγματα έχουν φτάσει σε τέτοιο σημείο, είναι δύσκολο κανείς να διακρίνει κάποια λύση ή να εντοπίσει κάτι θετικό στην οικογένειά του. Οι γονείς συμπεριφέρονται αγχωμένα μπροστά σε μια δύσκολη κατάσταση, πολλές φορές περνούν ακόμα και κατάθλιψη.
Πάντα υπάρχει κάτι που αξίζει θετική αντιμετώπιση
Αυτοί οι εξαντλημένοι γονείς, που κατακλύζονται από τα προβλήματα που έχουν να αντιμετωπίσουν, χρειάζεται να δουν ότι υπάρχουν πτυχές της συμπεριφοράς των παιδιών τους που αξίζουν έπαινο και αποδοχή και ότι η ενθάρρυνση έχει πάντα ισχυρή επιρροή στην αλλαγή μιας άσχημης συμπεριφοράς.
Η ενθάρρυνση και η επιβράβευση μιας καλής συμπεριφοράς προσφέρουν στα παιδιά το κίνητρο να συνεχίσουν να συμπεριφέρονται σωστά. Έτσι, ενισχύεται η αυτοεκτίμησή τους ώστε να έχουν ακόμα πιο δυνατό κίνητρο να συνεχίσουν κατά τον ίδιο τρόπο.
Η θετική αντιμετώπιση των παιδιών μπορεί να αλλάξει ολόκληρη τη δυναμική της οικογένειας, χτίζοντας την εμπιστοσύνη, το σεβασμό και την αυτοεκτίμηση των γονιών και των παιδιών. Το πιο σημαντικό όμως είναι ότι επαναφέρει στην οικογένεια την αγάπη και τη διασκέδαση, δηλαδή τα πλέον απαραίτητα στοιχεία της οικογενειακής ζωής.
Μάθετε Περισσότερα
Η ώρα του ύπνου: μια ακόμη γονεϊκή πρόκληση
Σε πολλές οικογένειες την ώρα του ύπνου δημιουργείται χάος και αναστάτωση. Η διαδικασία που χρειάζεται να κάνουν οι γονείς για να βάλουν τα παιδιά τους για ύπνο και αυτά με τη σειρά τους να μείνουν στο κρεβάτι μπορεί να διαρκέσει και ολόκληρη τη νύχτα, αν δεν έχει οριστεί ένα πρόγραμμα και δεν υπάρχει αυστηρός έλεγχος. Ως συνέπεια, την επόμενη μέρα οι εξουθενωμένοι γονείς και τα παιδιά μοιάζουν σαν μια ωρολογιακή βόμβα που είναι έτοιμη να εκραγεί.
Πρόσφατα γνωστοποιήθηκαν τα αποτελέσματα μιας έρευνας σχετικά με τη συμπεριφορά των παιδιών κατά τη διαδικασία του ύπνου.
Παρακάτω παρουσιάζονται μερικά από αυτά:
-Το 40% των ατόμων που απάντησαν στην έρευνα – επρόκειτο για γονείς και άτομα που φροντίζουν παιδιά – είπαν ότι τα βρέφη και τα νήπια κοιμούνταν λιγότερο από τις 12 με 15 ώρες την ημέρα που προτείνουν οι παιδίατροι και οι ειδικοί στον ύπνο.
-Το 40% απάντησε ότι τα παιδιά του αντιμετωπίζουν καθημερινά προβλήματα ύπνου.
-Το 64% απάντησε ότι τα βρέφη και τα νήπιά του παρουσιάζουν τουλάχιστον ένα πρόβλημα συμπεριφοράς ύπνου, κοιμούνται όμως 12 με 15 ώρες τουλάχιστον μερικές φορές την εβδομάδα.
-Το 25% των ατόμων που ρωτήθηκαν είπαν ότι τα βρέφη και τα παιδιά έως 6 ετών φαίνονται νυσταγμένα και κουρασμένα κατά τη διάρκεια της ημέρας.
-Το 34% πίστευε ότι οι συνήθειες του ύπνου ενός παιδιού μπορούσαν να επηρεάσουν και να αναστατώσουν ολόκληρη την οικογένεια.
-Το 71% των γονιών και των ατόμων που φροντίζουν παιδιά είπαν ότι κοιμούνται λιγότερο από όσο χρειάζονταν.
-Το 98% συμφώνησε ότι τα παιδιά είναι πιο χαρούμενα μετά από έναν καλό βραδινό ύπνο.
Αυτές οι απαντήσεις προέρχονται από γονείς και άλλα άτομα που φροντίζουν παιδιά.
Γιατί όμως τα αποτελέσματα της έρευνας είναι τόσο ανησυχητικά;
Σκεφτείτε το για ένα λεπτό. Πώς αισθάνεστε όταν δεν έχετε ξεκουραστεί αρκετά; Χωρίς αρκετό ύπνο δεν μπορούμε να λειτουργήσουμε καλά την επόμενη μέρα, είμαστε εξαντλημένοι κι ευερέθιστοι, οι αντιδράσεις μας είναι πιο αργές και τα επίπεδα της αυτοσυγκέντρωσής μας είναι χαμηλά. Εάν αυτό συνεχιστεί για πολλές νύχτες, το ανοσοποιητικό μας σύστημα αρχίζει να υποφέρει, είμαστε πιο επιρρεπείς στα κρυολογήματα, νιώθουμε εξουθενωμένοι και είναι επίσης πιο πιθανό να πάθουμε κάποιο ατύχημα. Οι συνέπειες της στέρησης του ύπνου μπορεί να αποβούν πολύ επικίνδυνες – είναι σαν μια τεχνική βασανισμού.
Το ίδιο ισχύει και για τα παιδιά και μάλιστα μερικές φορές είναι χειρότερο. Τα παιδιά χρειάζονται πολύ περισσότερο ύπνο από ό, τι οι ενήλικες, επειδή μεγαλώνουν και αναπτύσσονται και νοητικά και σωματικά. Αντίθετα με τους ενήλικες, οι οποίοι μπορεί να πάρουν κι έναν υπνάκο ή να ξεκουραστούν λίγο κατά τη διάρκεια της ημέρας, τα παιδιά που πηγαίνουν για ύπνο πολύ αργά ή που καταφέρνουν να ησυχάσουν μόνο μετά από ώρες αντίστασης δεν θα έχουν αρκετές δυνάμεις την επόμενη μέρα. Ενδεχομένως να έχετε παρατηρήσει ότι εάν το παιδί σας κοιμηθεί αργά, δεν επηρεάζεται η ώρα που θα ξυπνήσει το πρωί, αλλά η συμπεριφορά, η όρεξη, η διάθεσή του, και φυσικά εσείς. Θα επικρατήσει δηλαδή το φαινόμενο του ντόμινο.
Τα προβλήματα του ύπνου επηρεάζουν πολλές οικογένειες και αποτελούν έναν από τους πιο συνηθισμένους λόγους για τους οποίους οι γονείς ζητούν επαγγελματική βοήθεια και συμβουλές. Πολλά από τα προβλήματα που αντιμετωπίζουν οι οικογένειες, ιδιαίτερα τα προβλήματα συμπεριφοράς, χειροτερεύουν και ενδεχομένως να προκαλούνται από το γεγονός ότι τα παιδιά δεν κοιμούνται αρκετά. Ένα παιδί που είναι πολύ κουρασμένο, θα είναι ευέξαπτο ολόκληρη την επόμενη μέρα, γεγονός που έχει συχνά ως αποτέλεσμα ξεσπάσματα οργής, τσακωμούς ή άλλου είδους κακή συμπεριφορά, συμπεριλαμβανομένων των προβλημάτων στο σχολείο. Μόλις, λοιπόν, οριστεί ένα πρόγραμμα ύπνου, συχνά βελτιώνονται αισθητά και με μαγικό τρόπο και άλλες προβληματικές καταστάσεις.
Επιλέξτε τη σωστή στιγμή
Ορισμένοι γονείς πιστεύουν ότι εάν κρατήσουν ένα παιδί ξύπνιο περισσότερο από το κανονικό, θα θέλει περισσότερο να κοιμηθεί, επειδή θα έχει κουραστεί πραγματικά. Συμβαίνει όμως το αντίθετο. Τα παιδιά που έχουν κουραστεί υπερβολικά βρίσκονται σε κατάσταση αλλοφροσύνης και δυσκολεύονται να χαλαρώσουν. Αν επιλέξετε τη σωστή στιγμή – η οποία είναι συνήθως νωρίτερα από αυτό που πιστεύετε – θα έχετε διανύσει τη μισή διαδρομή. Παρατηρήστε τις ενδείξεις – κουρασμένα μάτια, τρίψιμο των αυτιών, πιπίλισμα των δακτύλων, χασμουρητό – όλα έχουν να κάνουν με τη γλώσσα του σώματος.
Μάθετε Περισσότερα
Προκλήσεις στο ρόλο του γονέα και διαχείρισή τους
Πολλές προκλήσεις φέρνει στο προσκήνιο η δουλειά του γονέα, όπως και πολλές «γκρίζες» ζώνες. Ένα παιδί, για παράδειγμα, που μιλά προσβλητικά και είναι συνέχεια επιθετικό, κλωτσά, χτυπά και παλεύει χρειάζεται οπωσδήποτε χαλιναγώγηση. Πώς αντιμετωπίζουμε όμως το παιδί που δεν προλαβαίνει ποτέ να είναι έτοιμο στην ώρα του για το σχολείο ή ένα τρίχρονο που δε χρησιμοποιεί ακόμα το γιογιό του; Ένα μέρος των γονικών υποχρεώσεων αποτελεί και η φροντίδα των φυσικών αναγκών ενός παιδιού. Πρέπει να βεβαιωθείτε ότι κοιμάται αρκετά, τρώει σωστά, ότι θα γίνει καλά σε περίπτωση που αρρωστήσει, ότι είναι ζεστό, στεγνό, σωστά ντυμένο και ότι έχει την ευκαιρία να βγει και να τρέξει στον καθαρό αέρα.
Παρ’ όλα αυτά, ο ρόλος του γονιού δεν περιλαμβάνει μόνο τη φροντίδα των παιδιών, αλλά και την κάλυψη των συναισθηματικών τους αναγκών. Για να αναθρέψετε σωστά τα παιδιά σας – δηλαδή την επόμενη γενιά – πρέπει να τα ακούτε και να τα καθοδηγείτε ώστε να μπορέσουν να επικοινωνούν με τους άλλους. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να τους διδάξετε τις κοινωνικές δεξιότητες που χρειάζονται για να συναναστρέφονται με τους άλλους ανθρώπους και να τα ενθαρρύνετε να είναι πιο ανεξάρτητα, να έχουν αυτοπεποίθηση και να είναι αυτάρκη, ώστε όταν μεγαλώσουν να γίνουν ολοκληρωμένα και ευτυχισμένα άτομα.
Πώς βοηθούν τα όρια να ξεπεραστούν οι προκλήσεις;
Οι κανόνες του σπιτιού είναι αυτοί που θέτουν τα όρια. Τα παιδιά εκείνα στα οποία οι γονείς τους δεν έχουν θέσει όρια αναγκάζονται να είναι τα ίδια υπεύθυνα για την ανατροφή τους. Ενδεχομένως να πιστεύετε ότι αν αφήσετε τα παιδιά σας να κάνουν ό, τι θέλουν θα γίνουν σίγουρα ευτυχισμένα. Η αλήθεια όμως βρίσκεται στην αντίπερα όχθη. Τα παιδιά στα οποία δεν έχουν επιβληθεί καθόλου όρια σε σχέση με τη συμπεριφορά τους δεν είναι καθόλου ανέμελα. Αντίθετα, συχνά είναι μπερδεμένα, γεγονός που τα φοβίζει και τα κάνει να νιώθουν ανασφάλεια. Εάν δεν υποστούν συνέπειες γι’ αυτό που κάνουν, πιστεύουν ότι έχουν τον έλεγχο και ότι αυτός πρέπει να είναι ο τρόπος με τον οποίο θέλετε να συνεχίσουν να συμπεριφέρονται. Τα παιδιά δε θέλουν αυτού του είδους την ελευθερία ή καλύτερα αυτή την ευθύνη. Από νεαρή ηλικία χρειάζονται κατευθύνσεις και καθοδήγηση.
Γιατί οι γονείς δυσκολεύονται να θέσουν όρια;
Μερικές φορές οι γονείς δεν επιβάλλουν στα παιδιά τους πειθαρχία, επειδή πιστεύουν ότι οποιαδήποτε μορφή ελέγχου θα συντρίψει το πνεύμα του παιδιού ή θα χαλάσει τη σχέση τους με το παιδί τους. Μπορεί επίσης, επειδή οι ίδιοι έχουν μεγαλώσει σε ένα πολύ αυστηρό περιβάλλον, να είναι αποφασισμένοι να παραχωρήσουν την απόλυτη πρωτοβουλία στα παιδιά τους να εκφράζουν τα συναισθήματά τους χωρίς καμιά μορφή πειθαρχίας. Στην άλλη άκρη βρίσκονται οι γονείς που δε δίνουν καθόλου προσοχή στις συναισθηματικές ανάγκες των παιδιών τους και παρ’ όλα αυτά περιμένουν από εκείνα να είναι πειθαρχημένα. Αυτό που χρειάζεται είναι να ενωθούν αυτές οι δύο πλευρές – προκλήσεις και η προσφορά στα παιδιά ενός πλαισίου μέσα στο οποίο θα μπορούν να εξερευνούν με ασφάλεια και να μαθαίνουν να σκέφτονται μόνα τους, καθώς και να διδαχτούν τις κοινωνικές δεξιότητες που θα τα βοηθήσουν να επικοινωνούν με τους γύρω τους.
Υπάρχουν, επίσης γονείς που δεν είναι πρόθυμοι να πειθαρχήσουν τα παιδιά τους ή να θέσουν όρια στη συμπεριφορά τους διότι φοβούνται μήπως παρεξηγηθούν.
Συχνά οι γονείς αποδοκιμάζουν τον τρόπο με τον οποίο συμπεριφέρονται τα παιδιά τους, αλλά δεν αναλαμβάνουν τις ευθύνες τους. Ίσως να μη νιώθουν αυτοπεποίθηση για τις ικανότητές τους ως γονείς ή να πιστεύουν ότι κάποιος θα τους κάνει παρατήρηση και θα τους χαρακτηρίσει κακούς γονείς ή ανεπαρκείς. Έτσι, αντί να ασχολούνται με τις σημαντικές προκλήσεις, αποστασιοποιούνται ή καταφεύγουν σε βραχυχρόνιες παρεμβάσεις από φόβο μήπως κριθούν.
Γονείς, βρείτε το κουράγιο να προσφέρετε ό, τι χρειάζεται και δείξτε στα παιδιά σας ποια είναι τα όρια. Καθοδηγήστε τα αποτελώντας εσείς οι ίδιοι το παράδειγμα προς μίμηση. Σε κάθε οικογένεια προσφέρεται άφθονη αγάπη, σε πολλές όμως ο σεβασμός έχει πετάξει μακριά. Η θέσπιση και διατήρηση των κανόνων μέσω της πειθαρχίας, του επαίνου και της ενθάρρυνσης δημιουργούν μια υγιή οικογενειακή ζωή όπου επικρατούν η αγάπη και ο σεβασμός σε όλες τις πλευρές. Με αυτόν τον τρόπο θα ξεπεράσετε τις μεγάλες προκλήσεις του ρόλου σας. Το παν είναι η ισορροπία.
Μάθετε Περισσότερα
«Το παιδί μου κάνει τη μία αταξία μετά την άλλη»
Η μία αταξία διαδέχεται την άλλη κι εσείς προσπαθείτε να καταλάβετε τι συμβαίνει στο παιδί σας. Αυτό το άρθρο θα σας βοηθήσει να δείτε ότι κάθε αταξία δεν είναι ίδια και τους τρόπους με τους οποίους μπορείτε να την αντιμετωπίσετε.
Η αταξία ως εξερεύνηση
Αυτό το είδος αταξίας γίνεται μόλις το παιδί αρχίσει να περπατάει. Θέλει να αγγίξει τη λάμπα που καίει, να βάλει τα δάχτυλά του στην πρίζα κλπ. Μαθαίνει τη ζωή και τους κινδύνους της. Η συχνότητα αυτών των αταξιών εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το δικό σας άγχος. Όσο το παιδί αισθάνεται ότι φοβάστε (μήπως καεί, κοπεί, δηλητηριαστεί…), τόσο περισσότερο έχει την τάση να τροφοδοτεί τους φόβους σας. Αυτό συμβαίνει γιατί, χωρίς να το συνειδητοποιεί, το παιδί αισθάνεται πως δεν το εμπιστεύεστε. Αν, αντίθετα, αισθανθεί ότι του επιτρέπετε να εξερευνήσει τον κόσμο γύρω του, θα το κάνει με πιο σωστό τρόπο.
Τι μπορείτε να κάνετε
Ακόμη κι αν το παιδί είναι πολύ μικρό, πείτε του ότι αυτό απαγορεύεται. Εξηγήστε του ότι «Αυτό είναι επικίνδυνο. Η λάμπα καίει. Δε θέλω να καείς. Μην το ξανακάνεις». Την επόμενη φορά μη διστάσετε να του πιάσετε το χέρι με δύναμη, αγριοκοιτάζοντάς το και υπενθυμίζοντας την απαγόρευση. Μη βασίζεστε στα διάφορα προστατευτικά μέσα με τα οποία μπορείτε να εξοπλίσετε το σπίτι σας. Το παιδί σας πρέπει να μάθει να ζει στο σπίτι του. Επιπλέον, με αυτά τα μέσα προστασίας, οι γονείς αποφεύγουν να δώσουν στο παιδί εξηγήσεις που θα το προστατεύσουν από τον κίνδυνο και τις συνέπειές του, ενώ είναι σίγουρο ότι το παιδί θα βρεθεί σε μέρη λιγότερο προστατευμένα. Για παράδειγμα, ένα παιδί που ταξιδεύει με αυτοκίνητο που έχει πάντα ασφαλισμένες τις πόρτες δε μαθαίνει ότι είναι επικίνδυνο να ανοίξει την πόρτα ή το παράθυρο.
Η αταξία ως μάθημα αυτονομίας
Αυτή συνήθως γίνεται μετά τα δύο τρία πρώτα χρόνια του παιδιού. Αναποδογυρίζει το ποτήρι την ώρα που το γεμίζει με νερό, του πέφτει κάτω το πιάτο που μεταφέρει στο τραπέζι ή πλημμυρίζει το μπάνιο πλένοντας τα χέρια του. Αυτές οι αταξίες γίνονται από αδεξιότητα.
Τι μπορείτε να κάνετε
Το παιδί σας θέλει να σας μιμηθεί αλλά δε βλέπει τα πράγματα όπως εσείς. Κανένα παιδί δεν μπορεί να μάθει να κάνει πράγματα μόνο του αν δε περάσει πρώτα από το στάδιο των ατυχημάτων. Ακόμη, χρειάζεται να του επιτρέπετε να λερώνεται χωρίς να του λέτε ότι φέρεται σαν γουρουνάκι και να αποφεύγετε απαξιωτικούς χαρακτηρισμούς όταν κάνει ζημιές. Οι ταπεινωτικοί χαρακτηρισμοί θα εμποδίσουν το παιδί να πάρει κάποια πρωτοβουλία στο μέλλον. Για να μεγαλώσει το παιδί πρέπει να αισθάνεται ότι οι γονείς του επιτρέπουν να διακινδυνεύει. Όταν υποχωρήσει, λοιπόν, ο εκνευρισμός μπορείτε να πείτε: «Μπράβο που προσπάθησες. Είμαι σίγουρη ότι την επόμενη φορά θα τα καταφέρεις καλύτερα». Το παιδί σας θα αισθανθεί ότι το εμπιστεύεστε και θα προσέχει από μόνο του.
Η αταξία ως πρόκληση
Πετάει κάτω το φαγητό του, σκίζει το βιβλίο του, μουτζουρώνει στους τοίχους, βρίζει επίτηδες… Έχει περάσει, όμως, πλέον η περίοδος της εξερεύνησης. Γνωρίζει καλά ότι αυτό που κάνει δεν επιτρέπεται, επομένως θέλει να σας προκαλέσει.
Τι μπορείτε να κάνετε
Κατ’ αρχήν, τραβήξτε την προσοχή του και καρφώστε το βλέμμα σας στο δικό του. Στη συνέχεια, ρωτήστε το «τι συμβαίνει». Με αυτή την ερώτηση θεωρείτε την όποια πράξη δική του ευθύνη και του δίνετε την ευκαιρία να δώσει μια εξήγηση. Έπειτα, θυμίστε του την απαγόρευση, μαλώστε το αυστηρά και στείλτε το στο δωμάτιό του. Αν έκανε κάποια πολύ σοβαρή αταξία (πχ. έκλεψε κάτι από ένα κατάστημα) κι εσείς είστε έξω φρενών, μη διστάσετε να το βάλετε τιμωρία.
Αγνοείτε τους λόγους που το οδήγησαν στην αταξία;
Ίσως να πρόκειται για ένα μήνυμα, ένα κάλεσμα σε βοήθεια, το οποίο το παιδί σας στέλνει με το δικό του τρόπο. Πείτε του: «Δε σε αφήνω να φτάνεις σε τέτοιες καταστάσεις. Μπορούμε να κουβεντιάσουμε αυτό που σε στενοχωρεί». Αφιερώστε του χρόνο για να σκεφτείτε μαζί τι συμβαίνει και να σας πει σχετικά. Προτείνετε διάφορες εξηγήσεις πχ. «Μήπως το τελευταίο διάστημα στενοχωριέσαι λίγο στο σχολείο;». Να τονίζετε τις φράσεις σας με «μήπως» και «λίγο», που στοχεύουν στη χαλάρωση του παιδιού σας, έτσι ώστε να σας μιλάει πιο ανοιχτά. Όταν απευθύνεστε με αυτόν τον τρόπο στο παιδί, του δείχνετε ότι αποδέχεστε το να έχει διαφορετικά από τα δικά σας συναισθήματα και το προτρέπετε να σας ανοίγει την καρδιά του. Ταυτόχρονα, σκεφτείτε εάν πρόσφατα έγιναν σημαντικές αλλαγές στη ζωή του παιδιού πχ. μετακόμιση, αλλαγή σχολείου, γέννηση ενός μικρότερου αδελφού…Προσπαθήστε, λοιπόν, να διορθώσετε την κατάσταση αρχικά με τις δικές σας δυνάμεις. Αν, όμως, αυτή συνεχίζεται, καλό είναι να ζητήσετε τη συμβουλή ενός ψυχολόγου. Συνήθως λίγες επισκέψεις αρκούν για να ξεδιαλύνει μια δύσκολη κατάσταση.
Διαβάστε ακόμη:
Μάθετε Περισσότερα
Κανόνες της οικογένειας: πώς τους βάζουμε;
Κάποιες οικογένειες έχουν μια ξεκάθαρη εικόνα σχετικά με τους κανόνες που θα ήθελαν να εφαρμόσουν αλλά δυσκολεύονται να τους επιβάλλουν. Σε άλλες οικογένειες οι γονείς δε συμφωνούν με τους κανόνες ή τους μετατρέπουν αλλάζοντας τα δεδομένα μόλις η συμπεριφορά των παιδιών τους γίνει πιο προκλητική. Καθώς τα παιδιά μεγαλώνουν, οι οικογένειες εξελίσσονται. Θεωρείται πολύ σπάνιο για μια οικογένεια να μην έχει καθόλου κανόνες. Σχεδόν όλοι οι γονείς, για παράδειγμα, θεωρούν την επιθετική συμπεριφορά – χτυπήματα, μπουνιές, κλωτσιές – απαράδεκτη, αλλά ο τρόπος που αντιμετωπίζουν αυτά τα ζητήματα συχνά φανερώνει στα παιδιά κάτι εντελώς διαφορετικό.
Ένας κανόνας είναι πραγματικά κανόνας μόνο εάν τον στηρίξετε με συνέπεια σε περίπτωση που το παιδί τον παραβεί. Εάν δεν κάνετε αντιληπτό στα παιδιά σας τον τρόπο με τον οποίο θέλετε να συμπεριφέρονται και δεν τα προσανατολίσετε στη σωστή κατεύθυνση με ένα συνδυασμό πειθαρχίας και επιβράβευσης, τότε μάλλον δεν έχετε θέσει κανέναν κανόνα. Όπως εμείς ως ενήλικες δεχόμαστε ότι η ζωή μας διέπεται από συγκεκριμένους κοινωνικούς κανόνες – ξέρουμε πχ. ότι εάν περάσουμε με κόκκινο και μας σταματήσει η τροχαία θα πάρουμε κλήση – έτσι και τα παιδιά πρέπει να καταλάβουν ότι η συμπεριφορά τους θα έχει επιπτώσεις.
Είναι σαν να παίζετε με το παιδί σας ένα επιτραπέζιο παιχνίδι, το οποίο εσείς έχετε ήδη παίξει στο παρελθόν ενώ το παιδί σας όχι. Αφού στήσετε το παιχνίδι, του λέτε να παίξει πρώτο. «Να ρίξω το ζάρι;» σας ρωτά, αλλά εσείς δεν απαντάτε. Οπότε ρίχνει το ζάρι και μετακινεί το πιόνι του. «Προχωράς προς τη λάθος κατεύθυνση» του λέτε. «Και πού να το ξέρω;» απαντά το παιδί. «Δεν μου το είπες!».
Συνεχίζοντας το παράδειγμα με το επιτραπέζιο παιχνίδι, δεν πρόκειται να καθίσετε με την τρίχρονη κόρη σας και να της μάθετε να παίζει Μονόπολυ, γιατί απλά δεν έχει ακόμα τις νοητικές ικανότητες να καταλάβει όλους τους κανόνες και να ξέρει τι πρέπει να κάνει. Στην ηλικία της όμως μπορεί να ρίχνει τα ζάρια, να ξέρει πότε είναι η σειρά της και να μετακινεί το πιόνι. Βρίσκεται στο επίπεδο των κανόνων που έχουν το Φιδάκι και ο Γκρινιάρης. Το ίδιο ισχύει και με τους κανόνες του σπιτιού. Τα μικρά παιδιά χρειάζονται μερικούς ξεκάθαρους κανόνες. «Δεν επιτρέπονται οι καβγάδες», «Πρέπει να κάνετε ό, τι λένε η μαμά και ο μπαμπάς». Καθώς τα παιδιά σας μεγαλώνουν μπορείτε να προχωρήσετε ακόμη περισσότερο και να προσαρμόσετε τη συμπεριφορά τους σε μεγαλύτερο βαθμό.
Ο στόχος σας είναι να κάνετε τα παιδιά σας να έχουν επίγνωση της συμπεριφοράς τους, αλλά και των άλλων ανθρώπων, καθώς και την αίσθηση του σωστού και του λάθους. Όταν ένα παιδί έχει αναπτύξει τη δική του συνείδηση, εάν έχει κάνει κάτι που ξέρει ότι δεν είναι σωστό, θα έρθει να απολογηθεί χωρίς να του το ζητήσετε.
Βρείτε μια ήρεμη στιγμή και καθίστε μαζί με το σύντροφό σας να συζητήσετε τρόπους κοινής προσέγγισης. Τι σημαίνει για σας μη αποδεκτή συμπεριφορά; Τι δεν σας ενοχλεί; Σε ποια θέματα χρειάζεται πραγματικά ως γονείς να επιβληθείτε; Σε ποιους τομείς έχετε τη δυνατότητα να είστε πιο χαλαροί; Λύστε τις διαφορές που έχετε σαν ζευγάρι, έτσι ώστε να παρουσιάσετε ένα κοινό μέτωπο. Επικοινωνήστε μεταξύ σας και με τα παιδιά σας.
Διευκρινίστε πώς θέλετε να συμπεριφέρονται τα παιδιά σας ακόμα και όταν τα αφήνετε στη φροντίδα των baby-sitter και των παππούδων. Όλοι όσοι φροντίζουν τα παιδιά σας θα πρέπει να ακολουθούν, όσο το δυνατόν περισσότερο, το ίδιο βασικό πρόγραμμα έτσι ώστε τα παιδιά να ξέρουν τι έχουν να περιμένουν.
Τι σημαίνει σαφείς κανόνες
Οι σαφείς κανόνες δεν σημαίνουν ότι πρέπει κάθε μέρα να παίζετε το ρόλο του αστυνομικού κάνοντας γυμνάσια στα παιδιά σας. Μην πηγαίνετε γυρεύοντας. Ο έπαινος και η ενθάρρυνση που επικυρώνουν τη σωστή συμπεριφορά των παιδιών σας είναι τόσο ισχυρά μέσα όσο και η πειθαρχία. Είναι όμως επίσης σημαντικό να συνειδητοποιήσετε ότι θα έχετε να αντιμετωπίσετε λιγότερες μάχες εάν σταματήσετε τη μη αποδεκτή συμπεριφορά από πολύ νωρίς, πριν βρεθεί η ευκαιρία να γίνει ακόμη χειρότερη.
Πολλοί γονείς αγνοούν τα παιδιά τους όταν τους αντιμιλούν, ή αδιαφορούν για τα σχετικά μικρά ατοπήματα προκειμένου να έχουν την ηρεμία τους, με την ελπίδα ότι αυτή η κατάσταση σύντομα θα εκτονωθεί. Αν όμως η κακή συμπεριφορά είναι πολύ καλά ριζωμένη ή εάν το παιδί συμπεριφέρεται άσχημα για να τραβήξει την προσοχή σας, τότε σίγουρα η κατάσταση θα επιδεινωθεί. Πολύ σύντομα θα μαζεύετε τα κομμάτια σας μετά από ένα μεγάλο ξέσπασμα. Εάν το παιδί σας παραβεί έναν κανόνα, θα πρέπει να το προειδοποιήσετε και να συνεχίσετε να έχετε την ίδια στάση εάν επαναληφθεί αυτή η συμπεριφορά.
Ακόμη μπορείτε να διαβάσετε:
https://www.anagnostopoyloy.gr/%ce%b8%ce%b5%cf%84%ce%b9%ce%ba%ce%ae-%ce%b5%cf%80%ce%b9%ce%ba%ce%bf%ce%b9%ce%bd%cf%89%ce%bd%ce%af%ce%b1-%ce%b3%ce%bf%ce%bd%ce%ad%cf%89%ce%bd-%cf%80%ce%b1%ce%b9%ce%b4%ce%b9%cf%8e%ce%bd/
Μάθετε Περισσότερα
Επικοινωνία γονέων και παιδιών: πώς μπορεί να είναι θετική;
Η επικοινωνία είναι μια απαραίτητη ικανότητα συνυφασμένη με το ρόλο του γονιού. Τα παιδιά δεν μπορούν να διαβάσουν το μυαλό σας. Εάν δεν τους δείξετε και δεν τους πείτε πώς περιμένετε να συμπεριφερθούν – με άλλα λόγια, εάν δεν τα καθοδηγήσετε με παραδείγματα – δε θα ξέρουν τι περιμένετε από κείνα. Εάν άλλα λέτε και άλλα κάνετε, τότε θα λάβουν μπερδεμένα μηνύματα. Εάν παγιδευτείτε στο κέντρο ενός κυκεώνα συναισθημάτων, χάσετε τον έλεγχο και αρχίσετε να τους επιτίθεστε λεκτικά, θα μειώσετε την αυτοπεποίθησή τους και θα αρχίσετε να δημιουργείτε μια εχθρική σχέση, η οποία θα επιδεινώνεται όσο περνά ο καιρός.
Το πρώτο πράγμα που χρειάζεται να κάνουν οι γονείς είναι να μάθουν πώς να έχουν μια καλή επικοινωνία μεταξύ τους. Μόλις εσείς και ο σύντροφός σας βρεθείτε στην «ίδια σελίδα» και παρουσιάσετε ένα κοινό μέτωπο, τα παιδιά θα ξέρουν πώς πρέπει να συμπεριφερθούν. Αντίθετα, τα μπερδεμένα μηνύματα κάνουν τα παιδιά να ζουν μέσα στη σύγχυση και την αβεβαιότητα και τους δίνουν την ευκαιρία να στρέφουν τον ένα γονέα ενάντια στον άλλο.
Πολλά από τα προβλήματα στην επικοινωνία με τα παιδιά επιδεινώνονται από το γεγονός ότι οι γονείς δεν έχουν την ίδια προσέγγιση σε ένα συγκεκριμένο θέμα, ή χρησιμοποιούν τα παιδιά τους ως εργαλεία για τον δικό τους αγώνα υπερίσχυσης του ισχυρότερου. Μερικές φορές, οι διαφορές εμφανίζονται στο θέμα της πειθαρχίας. Ο ένας γονιός αφήνει τα παιδιά να συμπεριφερθούν με έναν τρόπο που ο άλλος γονέας θεωρεί απαράδεκτο, απλώς και μόνο επειδή έχει εξαντληθεί από την καθημερινή αντιμετώπιση αυτής της συμπεριφοράς. Μπορεί βέβαια να συμβαίνει κάτι άλλο. Ο ένας γονιός να είναι πιο μαλακός επειδή δεν περνά πολλές ώρες με τα παιδιά και το να θέτει κανόνες είναι το τελευταίο πράγμα που θέλει να κάνει όταν επιστρέφει στο σπίτι. Κάποιες φορές οι γονείς διαφωνούν σε σχέση με τους κανόνες. Επιτρέπεται τα παιδιά να τρώνε γλυκά ενδιάμεσα των γευμάτων ή όχι; Επιτρέπεται να μένουν ξύπνια μετά από την ορισμένη ώρα τους το σαββατοκύριακο ή όχι; Αυτό μόνο εσείς μπορείτε να το γνωρίζετε. Οποιαδήποτε όμως κι αν είναι η απόφασή σας, θα πρέπει να την πάρετε από κοινού.
Όταν οι γονείς δεν συμφωνούν, δεν υποφέρουν μόνο τα παιδιά. Όλοι οι γονείς που παλεύουν να επιβάλλουν τους βασικούς κανόνες συμπεριφοράς αισθάνονται ότι υποβιβάζονται όταν αυτή η προσπάθεια δεν αναγνωρίζεται ή δεν υποστηρίζεται από το σύντροφό τους. Εάν τελικά αυτές οι προσπάθειες δεν λειτουργούν και τα παιδιά είναι εντελώς αποχαλινωμένα, θα νιώσετε ότι βρίσκεστε ένα βήμα πριν τη γελοιοποίηση και την αποδοκιμασία. Τότε είναι που ξεκινά το παιχνίδι των ευθυνών. Σε τέτοιες περιπτώσεις είναι πάρα πολύ εύκολο ο ένας γονέας να αρχίσει να αισθάνεται αποτυχημένος και οι σχέσεις να γίνονται προβληματικές. Σκεφτείτε το όμως για μια στιγμή. Γιατί να ανταγωνίζεστε μεταξύ σας; Και οι δύο είστε υπεύθυνοι για την οικογένειά σας και χρειάζεται να πάρετε αποφάσεις, αλλά και να αναλάβετε την ευθύνη των πράξεών σας και την αποτελεσματικότητα της επικοινωνίας σας
Εάν οι γονείς αισθανθούν ότι έχουν χάσει εντελώς τον έλεγχο, καθώς τα παιδιά τους συμπεριφέρονται άσχημα σε καθημερινή βάση, το αποτέλεσμα θα είναι η δημιουργία ενός αρνητικού κλίματος. Σε αυτή την περίπτωση η απογοήτευση των γονέων είναι εύκολο να μετατραπεί σε θυμό ή απελπισία. Τότε η οικογένεια παύει να λειτουργεί σαν μια μονάδα. Αντίθετα, μετατρέπεται σε μια ομάδα δυστυχισμένων ανθρώπων που ζουν κάτω από την ίδια στέγη χωρίς ουσιαστική επικοινωνία. Μπορείτε πάντα όμως να αναστρέψετε την κατάσταση αν έχετε θέληση να τα αλλάξετε και είστε αποφασισμένοι να κατανοήσετε την πραγματική φύση των προβλημάτων και να συνεργαστείτε όλη η οικογένεια μαζί.
Μάθετε Περισσότερα